18 March 2013

Si të mbajmë mend më mirë

Njerëzit gjithmonë janë përpjekur të kuptojnë se çfarë i bën të tillë si janë. Kërkimi për përgjigje është bërë nëpër shumë fusha (art, filozofi, religjion, shkencë) dhe ende zgjatet. Përgjigjet e mundshme ndryshohen varësisht nga qasja. Pasi që shkenca hulumton realitetin fizik, të kuptuarit shkencor të njeriut fillon me të kuptuarit e organit kompleks të rëndë vetëm 1.3 kg – trurit.
Keni harruar se ku i keni lënë çelësat sot në mëngjes? Apo keni harruar çadrën tuaj në zyrë para shiut të mbrëmjes. Mos u shqetësoni, kjo me siguri nuk është shenjë e sëmundjes së Alzheimerit – çdo kush nganjëherë di të bëhet harrestar.

Megjithatë edhe pse ende ka shumëçka për t’u mësuar për kokat tona, me hulumtimet e deritashme kemi ardhur deri te disa mënyra për mbajtjen në formë të organin tonë të të menduarit, tani edhe në pleqëri.

1.    Hani ushqim për tru

Jeni çfarë hani, ose të paktën truri juaj është. Ushqimi i cili përbëhet nga i ashtuquajturi ushqim “junk” (i shpejte) mund ta shndërrojë trurin tuaj në të njëjtën gjë, pasi që transyndyrat dhe yndyrat e ngopura, të pranishme shpesh në ushqimin e përpunuar mund të veprojnë negativisht në sinapsat në tru. Sinapsat lidhin neuronet në tru dhe janë të rëndësishme për mësim dhe kujtesë. Nga ana tjetër, ushqimi i balancuar i pasur me acide yndyrore omega-3 që i gjejmë në salmon, arra dhe kivi mund të nxisin sinapsat dhe ndihmojnë në luftën kundër sëmundjeve mentale, depresionit dhe deri tek dementia.

2.    Ushtrimet

Sipas disa hulumtimeve, ushtrimet e mira po ashtu mund të përmirësojnë kujtesën tuaj, do t’ju ndihmojnë të mendoni më qartë dhe reduktoni rrezikun nga zhvillimi i sëmundjeve kognitive. Pasi që ushtrimet shkaktojnë stres të lehtë në trup, duke e marrë energjinë e çmuar të nevojshme nga ana e trurit ato nxisin lirimin e kimikateve që i quajmë faktorë të rritjes, të cilat i bëjnë neuronet e trurit më të forta dhe më të shëndetshme. Ekspertët konsiderojnë që është optimale të ushtrohet gjysmë ore çdo të dytën ditë.

3.    Ushtroni trurin

Ushtroni trurin me ndihmën e lojërave të mprehtësisë, fjalëkryqeve dhe lojërave të kujtesës. Hulumtimet kanë treguar që përdorimi i mjeteve të tilla për ruajtjen e aktivitetit mental. Madje edhe përcjellja e kampanjave politike mund të ofrojë nxitje për sistemet që kontrollojnë vëmendjen dhe mësimin.

4.    Truqet e memories

Mbajtja e informatave të ruajtura në bankat e memories dhe mirëmbajtja e memories me moshën, po ashtu mund të jetë çështje e kontrollit të mendjes. Për shembull, besimi në aftësitë tuaja kognitive mund të ndikojë në atë se sa mirë funksionon kujtesa juaj, veçanërisht tek personat më të moshuar. Parashikimet po ashtu mund të përmirësojnë kujtesën: nëse keni ide të mirë për informatat që duhet t’i kujtoni më vonë, me siguri do t’i kujtoni.

5.    Pushoni

Gjumi ia jep trurit tuaj rastin për të riprodhuar përsëri kujtimet e ditës dhe t’i bashkojë për ruajtje afatgjate. Sipas një hulumtimi, truri mund të kryejë kontrollin shumë më shpejt kur flini se sa kur jeni të zgjuar, kështu që mësimi gjatë tërë natës tipik për shumicën e studentëve definitivisht nuk rekomandohet. Gjumi i pasditëss prej 90 minutash mund të ndihmojë të forcohen kujtimet afatgjate, si ndodhitë ose shkathtësisë që tentoni t’i përvetësoni.


No comments :

Post a Comment